Οι ωτικές λοιμώξεις είναι η κυριότερη αιτία επίσκεψης των παιδιών στον παιδίατρο και ο αριθμός των παιδιών που υποφέρουν από αυτές έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Οι αιτίες είναι αρκετές και περιλαμβάνουν κυρίως τη χρήση μπιμπερό, την αύξηση των αλλεργιών, την αύξηση της περιβαλλοντικής μόλυνσης, την αύξηση του αριθμού των παιδιών σε παιδικούς σταθμούς και την έκθεσή τους στον καπνό του τσιγάρου. Τα αγόρια αναπτύσσουν ωτικές μολύνσεις πιο συχνά από ότι τα κορίτσια χωρίς να είναι ξεκάθαρο το γιατί. Κάθε ένας που αντιμετωπίζει τη δυσανεξία στα αυτιά που προκαλείται από τις μεταβολές της ατμοσφαιρικής πίεσης κατά τις αεροπορικές πτήσεις ή τη ρινική συμφόρηση από το κρυολόγημα που ακολουθήθηκε από “βούλωμα” των αυτιών γνωρίζει την αίσθηση που προκαλείται από τη δυσλειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας. Η κατάσταση αυτή είναι ιδιαίτερα συνήθης στα παιδιά συγκριτικά με τους ενηλίκους, λόγω της στενότερης και οριζόντια προσανατολισμένης ευσταχιανής σάλπιγγας.

Τα παιδιά που πάσχουν από χρόνιες ρινίτιδες μπορεί να αισθάνονται έτσι συνεχώς. Αντιλαμβάνονται πάντα τον κόσμο να ηχεί συγκαλυμμένος και δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι συχνά δεν μπορούν να μιλήσουν καθαρά. Η πιο κοινή αιτία δυσλειτουργίας και απόφραξης της ευσταχιανής σάλπιγγας είναι οι αλλεργίες και οι λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος που προκαλούν οίδημα του αυλού της. Οι κλασσικοί γιατροί χορηγούν αντισταμινικά φάρμακα για να αποξηράνουν τις εκκρίσεις και ρινικά αποσυμφορητικά για να καθαρίσουν τις ρινικές διόδους. Ωστόσο τα ανεπιθύμητα αποτελέσματα από αυτά τα δυο είδη φαρμάκων μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα, κυρίως στα παιδιά. Οι γονείς, απογοητευμένοι, έρχονται σε απόγνωση, ψάχνοντας για δραστικές θεραπείες των επαναλαμβανόμενων ωτικών λοιμώξεων. Η κλινική πρακτική έχει καταγράψει περιπτώσεις παιδιών τα οποία με καθημερινές ρινικές πλύσεις ανέκτησαν σε δύο εβδομάδες την αίσθηση της ακοής. Οι ωτικές μολύνσεις είναι οι πιο συχνές μολύνσεις στα παιδιά αλλά η χορήγηση αντιβιοτικών δεν είναι πάντα απαραίτητη. Επί χρόνια οι παιδίατροι συνταγογραφούσαν σχεδόν αυτόματα αντιβιοτικά όταν ανιχνευόταν οποιοδήποτε έκκριμα στην κοιλότητα του μέσου ωτός. Πρόσφατα η Αμερικανική Παιδιατρική Ακαδημία (American Academy of Pediatrics) αναγνώρισε ότι τα συχνά χορηγούμενα αντιβιοτικά μπορεί να μην είναι η καλύτερη επιλογή και προτείνουν νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις. Έλεγχος και αναμονή είναι η νέα προσέγγιση στις περισσότερες ωτικές λοιμώξεις. Όπως και στο παρελθόν, εξαρτάται από τον παιδίατρο η τελική απόφαση για την αναγκαιότητα ή όχι της χορήγησης αντιβιοτικών. Οι οδηγίες αυτές θα συνεισφέρουν σημαντικά στην προσπάθεια μείωσης της κατάχρησης αντιβιοτικών ουσιών και κατ΄ επέκταση στην ελάττωση – περιορισμό της ανάπτυξης ανθεκτικών στελεχών μικροβίων. Η ρινική πλύση με υπέρτονο διάλυμα προτείνεται πλέον ως η πρώτη επιλογή θεραπείας, καθώς είναι ασφαλέστερη και συχνά πιο δραστική σε σύγκριση με τα φάρμακα. Η φυσική προσέγγιση στην αντιμετώπιση των ωτικών μολύνσεων ξεκινά και τελειώνει με πολλά υγρά. Πολλά υγρά, έκθεση στην υγρασία (μπάνιο κλπ) και καθαρισμός των ρινικών διόδων. Νέες κλινικές μελέτες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι τα παιδιά που καθαρίζουν συχνά τη μύτη τους δεν αναπτύσσουν ωτίτιδες. Η Αμερικανική Παιδιατρική Ακαδημία υποστηρίζει τη μη χορήγηση αντιβιώσεων στα παιδιά εκτός εάν αυτά είναι πολύ άρρωστα, εμπύρετα ή πολύ μικρά.

Για τη μείωση του κινδύνου ωτικών λοιμώξεων θα πρέπει να:
• προτιμάται ο θηλασμός από τη χρήση μπιμπερό
• αποφεύγεται η έκθεση του παιδιού στον καπνό του τσιγάρου
• προλαμβάνονται οι αλλεργίες διατηρώντας τον χώρο διαβίωσης λιγότερο εκτεθειμένο σε αλλεργιογόνα
• καταναλώνονται υγιεινά, ακατέργαστα τρόφιμα
• αποφεύγονται οι παιδικοί σταθμοί για παιδιά μικρότερα των 2 ετών
• διατηρείται η μύτη καθαρή
• αποφεύγονται τα φάρμακα που ξηραίνουν και συμπυκνώνουν τις βλέννες, όπως τα αντισταμινικά
• διατηρείται η ενυδάτωση, αποφεύγοντας την κατανάλωση σακχαρούχων χυμών (διδάξτε το παιδί σας να πίνει νερό)
• τοποθετούνται ζεστά-υγρά επιθέματα (κομπρέσες) στο αυτί για 20 λεπτά κάθε λίγες ώρες.